Nartziso eta Eko

Nartziso eta Eko
    Tiresias ospetsu egin zen bere iragarpenekin. Behin Liriope ninfa Joan zitzaion galdeka;
Zefiso ibaiak bortxatu eta hardun utzia zuen; ninfa ederak haur bat izan zuen, ezin derragoa, eta Nartziso jarrio zion izena; haurrak bizitza luzea izango ote zuengaldetu zion iresias zaharrari.
Eta igarleak.
-Bai, bere bura ezagutzen ez badu behintzat.
Nartzisok hamasei urte zituela, berdin zirudien mutila ezen neskatxa. Neskek bezainbat maite zuen mutilek, baina haietako inork ez zuen Martzisoren bihotzik hunkitu, hain zegoen harro bere buruaz.
    Behin batez, Nartziso basora urrundu zelarik, hor ikusi du Eko izeneko ninfa berritsu batek. Ekok ez zekien isiltzen besteek hitz egiten ziotenean, eta ez zekien orobat aurrena hizketan hasten. Hitz egiteko modu hori Junok ipini zion. Jupiter veste ninfekin ibilztzen zenean, Eko berrituak bere kalakaz geldiarazi ohi zuen Juno. Jupiter neskatan harrapa ez zezan. Jabetu zen Juno arnarruaz, eta hitzen edo esaldien azken zatia errepikatzerta ondenatu zuen.     Ikusi zuen, bada, Ekok Nartziso, eta hantxe bertan maitemindu zen. Hurbilldu eta hitz egin nahi zion, vaina ezin. Mutilak, orduan:
-Zein dabil hor?
-Hor! Erantzun zion Ekok.
Nartziso harriturik zegoen, alde guztietara begira.
-Hator! –zioen, baina ez zetorren inor.
-Tor!
-Zergatik ez haiz agertzen? –galdetu zion mutilak.
-Tzen? –Ekok dena errepikatzen zuen

    Hantxe elkartzeko deia egin zion Nartzisok. Orduan, Eko sastraka atzetik irten eta lepotik besarkatzera joan zitraion. Nartzisok ez zion utzi; nahiago omen zuen hil, harekin bat egin baino.
    Lotsaturik eta bazterturik, satraka artean ezkutatu zen Eko;  aurpegia abarrez estali zuen, eta leize  bakartietan biziko zen aurrerantzean,. Maitasunak, hala ere, hantzxe zirauen, eta hark jaten zion ia gorputz osoa, lurrun bihurtzeraino; ahotsa eta hezurrak besterik ez zitzaizkion geratzen. Hezurrak ere, azkenean, harri bihurtu zien, eta geroztik es du inork ikusi, baina denek entzun dezakete haren ahotsa.
    Eko bezala, ninfa eta mutil gazte asko arbuiatu zituen Nartzisok; haietako batek, amorruz beterik, otoitz egin zuen: Nartziso bera ere maitemin zediala, eta ez zezala inoiz maitasun hura lor.
    Hala, behin, Nartziso belar gainean etzan zen, nekaturik putzu baten ondoan. Joan zen gero putzutik edatera, ikuzi zuen bere burua, iruditu zitrzaion beste bat zela, eta  hantxe geratu sor eta lor, estatua bezain zurrun. Begiratu zien begiei (bi zzar biki), ileei (apolo eta Bakoren modukoak) masail bizargabeei, marfilezko lepoari, aho atseginari, azzalaren zuritasun gorriztatuari…, eta miresgarria gertatzen zitzaion irudi hura. Bere burua maite zuen, bera zeal jakin gabe. Zenbat musu eman ote zizkion ur engainagarriari! Zenbat bider sartu ote zituen besoak uretan, hari heldu nahiriki! Ezin zen handik aldendu, ez goseagatik, ez loguragatik.
    -Inork inoiz maite izan ote du honela? –galdetzen zizkion basoari- Maite dudana ikusten dut, baina  ezin dut neureganatu. Guere artean ez dago itsaso zabalik, ur pixka bat besterik ez. Har ere besarkatu nahi nau, nik besoak harengana luzatzean berak ere horixe bera egiten baitu. Musu ematen saiatzen natzaionean, hura ere bai niri. Mutil hori. Haizena haizela, irten hadi hortik. Nora joaten hatzait  ihesi? Heuk ere nahi nauk; irribarre egiten dudanean, heuk ere bai; negar egiten dudanean, heuk ere bai; keinu egiten dudanean, heuk ere bai; negar egiten dudanean, heuk ere baik baina ez diat ezer entzuten.
    Alabaina, bat-batean:
-Hori ni neu nauk! Oraintze konturatu nauk, Nik irrikatzen dudana neuregan zagok!
Zoraturik berriro bere aurpegia ikusi zuen, eta negarrez hasi zen; malkoek ura arretu zuten, eta irudia desagertu egin zen.
-Nora noa? –egin zuen oihu- Maite haut!
    Arropa kendu eta bularra zartatu zuen. Bularra gorritu egin zitzaion. Ura gelditzean, ikusi zuen bere gorputza, eta ezin izan zuen gehiago: argizaria sutan bezala, halaxe urtu zen Nartziso maiteminez.
    Eko mindurik zegoen artean, baina errukitu  egin zen mutilaz. Nartzisok “ai” esaten zuen bakoitzean, Ekok errepikatu egiten zuen.
-Alferrik maitatu dudan mutil hori: banoak; adio! –izan ziren Nartzisoren azken hitzak
-Dio! –errepikatu zuen Ekok.
Nartzisok infernuetara jaitsi zelarik, han ere bere buruari begira egoten zen Estige ibaian.
 Naiadak, arreba baitzituen, negarrez zebiltzan haren gorputzaren bila, txokondorrean erretzeko, baina, gorpuaren ordez, petalo zuridun lore hori bat besterik ez zuten aurkitu

Dedalo eta Ikaro

Dedalo eta Ikaro

Dedalo eta ikaro
Dedalok ez zuen Kreta maite; bere jaioterrira itzuli nahi zuen, baina, itsasoz inguraturik, ezin. Behin, honela esan zion bere buruari: “Minos lurraren eta itsasoaren jabe izango duk, baina airearen jabez; airez egingo diat ihes”. Ordu arte inori bururatu ez zitzaion  zerbaitetan hasi zen; luma ilara bat egin zuen, txikitik handira, hariz eta argizariz lotu eta, hegaztien hegalak bezala, okertu egin zituen pixka bat.
       Hantxe zebilen Ikaro haurra ere, jolasean. Hegalak amiturik, Dedalo airean ibili zen, probak egiten. Semeari ere egin zion beste pare bat. Bizkarrean ipini zizkionean, esan zion:
-Ez igo gehiegi, beroak ez hazan erre; ez jaitsi gehiegi, uhinak jo ez ditzaan; erdi parean joan, beti nire atzetik. Aditu, seme?
    Musukatu zuen zemeea, dardarti, abiatu zen aurretik, eta semeari begiratzen eta hitz egiten zion etengabe
    Musukatu zuen zemeea, dardarti, abiatu zen aurretik, eta semeari begiratzen eta hitz egiten zion etengabeArramtzañe. Melazaaro edp artzaomem batel ollisorol, haarri eta zur begiratzen zieten aita-semeei, jainkoak izango zirela pentsatuz.
    Bazihoazen aurrera, eta mutikoa jolasean hasi zen; aitaren bideari utzi, eta gora egin zuen. Eguzkiaren beroak argizaria urtu zion. Ikarok beso hutsak astintzen zituen, hegalak galdurik. Aitari deika, itsasoak irentsi zuen.
    Aita ere “Ikaro!Ikaro!” hasi zen deika, baina ez zuen inon ikusten. Uraren gainean luma batzuk bistatu zituen. Semea aurkitu eta hilobi batera eraman zuen, hegalen asmakuntza behin eta berriz madarikatzen zuela.

Ariadna, Labirintoa

Minosen etxean familiako lotsa izango zena jaio zen; orduan argi geratu zen bere emazte Pasifaeren adulterioa, zezen batekin egina, munstro bat jaio  baitzen. Minosek munstro hura etxetik atera eta labirinto batean sartzea erabaki zuen. Dedalori agindu zion labirintoa eraikitzeko, ospetsua baizen eraikuntza lanetan. Oso bihurria egin zuen labirintoa, ezen Dedalo bera ere  justu-justu irten baitzen handik. Hantxe utzi zuen Minosek zezen-gizon bura, Minotauroa.
    Handik urte batzuetara, harekin borrokatzera Joan eta bi gizon hil zituen Minotauroak. Hirugarren gizon Teseo izan zen, Egeoren semea. Ariadnak, Minosen alabak, hartaz maiteminundrik, hari´mataza bat eman zion. Sartu zen, bada, Teseo labirintoan, hil zuen Minotauroa, eta  hariari esker irten zen labirintotik. Gero, Minosen alaba berekin eraman, itsasoratu, eta uharte bateko hondartza batean abandonatu zuen. Ariadna bakarrik eta babesgabes zegoela, Liber (Bako) joan zitzaion laguntzera; Ariadnari buruko koroa kendu eta  zerura bota zuen, eta hantxe dago oraindik ere

Antígona y Hemón

Antigona

Antígona, por Frederic Leighton.

En la mitología griega, Antígona (en gr. Ἀντιγόνη) es hija de Edipo y Yocasta y es hermana de Ismene, Eteocles y Polinices. Acompañó a su padre Edipo (rey de Tebas) al exilio y, a su muerte, regresó a la ciudad.
En el mito, los dos hermanos varones de Antígona se encuentran constantemente combatiendo por el trono de Tebas, debido a una maldición que su padre había lanzado contra ellos. Se suponía que Eteocles y Polinices se iban a turnar el trono periódicamente, pero, en algún momento, Eteocles decide quedarse en el poder después de cumplido su período, con lo que se desencadena una guerra, pues, ofendido, Polinices busca ayuda en Argos, una ciudad rival, arma un ejército y regresa para reclamar lo que es suyo. La guerra concluye con la muerte de los dos hermanos en batalla, cada uno a manos del otro, como decía la profecía. Creonte, entonces, se convierte en rey de Tebas y dictamina que, por haber traicionado a su patria, Polinices no será enterrado dignamente y se dejará a las afueras de la ciudad al arbitrio de los cuervos y los perros. (Este mito es contado en la tragedia Los siete contra Tebas de Esquilo.)
Los honores fúnebres eran muy importantes para los griegos, pues el alma de un cuerpo que no era enterrado estaba condenada a vagar por la tierra eternamente. Por tal razón, Antígona decide enterrar a su hermano y realizar sobre su cuerpo los correspondientes ritos, rebelándose así contra Creonte, su tío y suegro (pues estaba comprometida con Hemón, hijo de aquel).
La desobediencia acarrea para Antígona su propia muerte: condenada a ser sepultada viva, evita el suplicio ahorcándose. Por otra parte, Hemón, al ver muerta a su prometida, tras intentar matar a su padre, se suicida en el túmulo, abrazado a Antígona; mientras tanto, Eurídice, esposa de Creonte y madre de Hemón, se suicida al saber que su hijo ha muerto. Las muertes de Hemón y Eurídice provocan un profundo sufrimiento en Creonte, quien finalmente se da cuenta de su error al haber decidido mantener su soberanía por encima de todos los valores religiosos y familiares, acarreando su propia desdicha. (Este mito es contado en la tragedia Antígona de Sófocles.)

Hemón

En la mitología griega, Hemón (en griego antiguo Αἵμων Haímôn, ‘sangriento’) es un hijo de Creonte y de Eurídice, reyes de Tebas.
Cuando Eteocles se negó a entregar el poder a su hermano Polinices tal como habían acordado, éste encabezó una expedición conocida como de Los siete contra Tebas para conquistar el trono por la fuerza. Tras una cruenta guerra, los dos hermanos acordaron decidir cual sería el soberano de la ciudad mediante un duelo a muerte. Sin embargo los dos se mataron recíprocamente, por lo que el gobierno de la ciudad pasó a manos de Creonte, tío de los malogrados príncipes.
Nada más llegar al poder, Creonte declaró traidor a Polinices, prohibiendo, bajo pena de muerte, que su cuerpo recibiera las honras fúnebres que le correspondían. La hermana de Polinices, Antígona, desafió este decreto y escapó por la noche para incinerar el cadáver de su hermano, pero fue sorprendida por Creonte, que ordenó a su hijo Hemón que la enterrara viva en la misma tumba de Polinices.
Hemón, que era el prometido de Antígona, suplicó a su padre clemencia para su amada, pero éste hizo oídos sordos a la petición de su hijo, pues deseaba librarse de un miembro de la familia tan potencialmente peligroso como Antígona.
Finalmente intervino el ciego Tiresias, que hizo saber a Creonte la desaprobación de los dioses a su actitud. El rey tebano se resignó y revocó la pena de muerte a Antígona, pero ya era demasiado tarde, pues la joven se había ahorcado para evitar ser enterrada viva. Cuando Hemón vio el cuerpo de su amada, y con la misma espada se suicidó a los pies de su prometida. También se suicidó Eurídice al conocer la trágica muerte de su hijo.
Algunos autores afirman que Hemón fingió que iba a cumplir las órdenes de su padre, pero que huyó con Antígona y se escondieron entre los pastores, teniendo un hijo al que llamaron Meón.
Una tercera versión obvia toda esta historia y afirma que Hemón murió devorado por la Esfinge antes de la llegada de Edipo, y que fue por esto por lo que su padre ofreció el trono de Tebas a aquel que les librase de tan monstruosa criatura.

hirugarren ebaluaketaren edukia

hiru satitan banatuko dira edukiak

Hiztegia (Laukitxoen orriak). categoria gramatikala, esanahia eta parteen analisi etimologikoa.

Gramatika 3., 4. eta 5 bosgarren deklinabidea.
                   3. eta laugarren jokabidea.
                      Azterketan. latinezko esaldi batzuen itzulpena.

Kultur klasikoa: mitoak eta kultur klasikoa:

1. tebaseko zikloa (Edipo, Yokasta, Ifigenia, Polinizes, Etiocles, Antigona, Ismena, Kreonte